[رضوان]

سلام.
1 ) مسئله جهاد بعنوان یکی از فروع دین ما  بطور جزء شامل چه مواردی و مقابله با چه کسانی می شود؟
دفاع هم جزو جهاد محسوب می شود؟
غیر از معصوم چه کسانی می توانند حکم جهاد را صادر کنند؟
( با در نظر گرفتن مسایل فعلی جهان و نیز موضع ضعف یا قدرت مسلمین نسبت به دیگر ملتها)

[سید مهدی طباطبایی]

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم   محمد رسول الله و الذین معه اشداء علی الکفار رحماء بینهم / سوره مبارکه فتح آیه 29
بحث جهاد یکی از مهمترین مقولات فقهی شیعه و در حکم مدافع تمامیت اسلام و تشیع است وبدین سبب در لسان تمامی فقهاء شیعه و در کتب معتبره فقهی ما تحت ابواب خاصی مطرح گردیده است . التزام به وجوب جهاد – با شرایط ایجابی آن – از ضروریات شریعت و فروع شرع مقدس است و رویگردانی از جهاد با دشمنان اسلام بدون عذر حرام و مستوجب عقاب الهیست .
جهاد از منظر فقهای شیعه به دو دسته اصلی تقسیم میگردد که به یکی جهاد و دیگری دفاع گفته میشود . اساسی ترین اختلاف بین این دو قسم اینست که در جهاد اذن امام علیه السلام یا نائب ایشان لازم است اما در دفاع بدون اذن امام علیه السلام و نائب ایشان بر همه مسلمین دفاع کردن از مرزهای اسلام واجب کفایی است . جهاد شروع به محاربه یا عملیات پیش دستانه برای جلوگیری یا سرکوب فعالیتهای کفار و دشمنان اسلام است و دفاع مقابله با هجوم دشمنان به مرزهای اسلامیست .
دشمنان اسلام بر دو دسته کلی تقسیم میگردند که کفار حربی و غیر حربی هستند . وجوب جهاد نیز چون برخی دیگر از فرائض در هر سال یکبار و به جهت قتال با کفار و دشمنان اسلام – کفّار حربی- است که اولویت ، جنگ با دشمنان نزدیکتر به امام علیه السلام است مگر اینکه دشمنان به پذیرش اسلام یا پرداخت جزیه گردن بنهند . در جهاد و دفاع شرایطی برای شرکت کنندگان لحاظ گردیده که بلوغ ، عقل ، سلامتی و توان جنگیدن از مهمترین آنهاست .
لازم بذکر است بنابر اهمیت مسئله ی دفاع تمامی شوون اقتصادی ، سیاسی و فرهنگی در کنار نبرد نظامی جزو جهاد و دفاع محسوب گردیده و منظور از تهدید مرزهای اسلامی تمامی مرزهای فرهنگی ، سیاسی ، اقتصادی و جغرافیایی است و همچنین در لوازم و مقدمات جهاد و دفاع نیز بهره بردن از هر نوع امکاناتی برای غلبه بر دشمن جایز و بلکه واجب است مگر موارد محدودی که در صورت امکان باید از آنها صرف نظر نمود ( همچون بستن آب بر دشمن یا قطع درختان و ... )
جهاد ابتدایی در ماه های حرام و حرم امن الهی ممنوع است اما در صورت حمله دشمن دفاع در این ماهها و این مکان مقدس جایز و بلکه واجب است .
تصرف در آنچه از کفّار بدست جنگجویان اسلام می افتد به قید پرداخت خمس آن جایزست و در مواردی که جنگ بدون اذن امام علیه السلام یا نائب ایشان انجام بگیرد و یا بدون درگیری نظامی فتح و پیروزی نصیب مسلمین گردد تمامی غنائم متعلق به امام المسلمین است .
در جهاد و دفاع فرقی بین ممالک اسلامی نیست و بر همه مسلمین و دول اسلامی واجب است از مرزهای اسلام دفاع نمایند و بر علیه دشمنان اسلامی به یاری یکدیگر بپردازند .
همانطور که در بخشهایی از این نوشتار آمد در زمان غیبت امام علیه اسلام فقهای جامع الشرایط – در صورت بسط ید – و با تشکیل حکومت اسلامی ، ولی فقیه تمامی اختیارات امام علیه اسلام  را دارا می باشند .
در پایان یادآور میشود با توجه به گستردگی مباحث جهاد و دفاع و فروعات متعدد آن ، بیان کامل این بحث به مجالی وسیع محتاج است . والسلام