[سید مهدی طباطبایی]

بسم الله الرحمن الرحیم

در پی پرسش برخی دوستان در مورد وسواس و راه های مبارزه با آن و از آنجاکه ریشه کنی این بیماری ارتباط تنگاتنگ و مستقیمی با به هم خوردن تعادل اخلاط 4 گانه خون دارد و طبعا رعایت صحیح و کامل رژیم سالم سازی اولین و موثرترین راه برای مقابله با وسواس میباشد لذا در این بخش به این بحث مهم خواهیم پرداخت . ان شا الله

[سید مهدی طباطبایی]

بسم الله

سخن گفتن در مورد وسواس مستلزم بیان مقدماتیست که برای مقابله با این بیماری روانی و جسمانی ضرورت دارد که ابتداء به ذکر آنها میپردازم .
1-   وسواس به تخیلات و خلجانهای فکری گفته میشود که فضای ذهن فرد را به خود مشغول میسازد و حتی او را برای برهم زدن این فضای تحمیلی وادار به انجام اعمال و رفتاری غیر عادی مینماید . وسواس عموما بر اثر یک تحریک بیرونی شروع میشود بعبارت دیگر قوا و کششهای درونی انسان که منشاء بسیاری از صفات و اعمال اوست ، تحت تاثیر یک عامل و تحریک کننده بیرونی از حال اعتدال و رویه منطقی و عادی خود خارج میشود و فرد را بطور افراطی درگیر یک فکر یا عمل خاص میکند .
2-   همانطور که از تعریف وسواس مشخص گردید وسواس به 2 نوع "فکری" و "عملی" تقسیم میشود . وسواس فکری بروز بیرونی ندارد و فرد در تفکرات خود گرفتار تخیلات و توهماتی میگردد که سوال و جوابهای پراکنده و پی در پی ، شک در بدیهیات ، بی اعتمادی به ظواهر افراد و ظاهر هرچیز دیگر ، توجیه گریهای زیاد ، مقایسه ی زیاد بین همه چیز ، خودرایی ، عدم مشارکت با دیگران و ... از جمله اثرات وسواس فکریست . وسواس عملی که معمولا در پی وسواس فکری حاصل میشود از حد توهمات و تخیلات فراتر رفته و فرد را به انجام کارهای مستمر ، افراطی و خارج از عادت و عرف وادار میسازد . شستشوی زیاد ، دقت بیش از حد در انجام کارهای معمولی ، عدم اعتماد به درستی کارهای انجام شده خود و دیگران ، اتلاف وقت در انجام کارهای روزانه  ، انجام انفرادی کارها ، سازش ناپذیری در انجام کارهای گروهی ، عدم ولایت پذیری در کارهای گروهی و ... از جمله عوراض و نشانه های وسواس عمیست .
3-   در معارف دینی ما "وسواس" از نامهای ابلیس و از جمله کارهای اساسی او در فریب انسانها و دور ساختن آنها از راه درست است . در مباحث اعتقادی و فقهی وسواس از مراتب شرک قلمداد گردیده و شدیدا با آن مخالفت شده است و در روایات صحیحه فراوانی ، از هرگونه وسواس در فکر ، نیت ، قصد و عمل مومن شدیدا نهی شده است .
4-   بی شک ریشه همه بیماریهای جسمانی و روانی در بدن و بطور خاص در نوع خوراک فرد میباشد و تاکیدات مکرر و فراوان قرآن و روایات بر خوراک "حلال" و "طیب" خود نشانگر اهمیت این قضیه و اهتمام بر اصل پیشگیری در اسلام است . منظور از خوراک حلال خوراکیهایی است که بنابر نظر شارع مقدس خوردن آنها جایز شمرده و کیفیت ذبح و حلیت انها مشخص گردیده است و منظور از خوراک طیّب خوراکیست که با طبیعت انسان سازگاری کامل داشته باشد لذا برای داشتن جسم سالم که از بروز هر نوع بیماری جسمانی و روانی جلوگیری خواهد کرد رعایت خوراک سالم که اختصارا در جزوه " معجزه آب و عسل " بدان پرداخته شده ضرورت دارد .
5-   ریشه و منشاء اصلی وسواس بعنوان یک بیماری روانی در طب اسلامی – سنتی ، از بر هم خوردن تعادل بین اخلاط چهارگانه – دم ، صفرا، بلغم و سودا- و خلبه سودا بوجود می آید . تبعا اولین گام برای مبارزه با وسواس درافتادن با منشاء این بیماریست لذا عمل به توصیه های مندرج در جزوه فوق الذکر الزامیست تا تعادل نسبی بین اخلاط چهارگانه فراهم شود و با مشخص شدن طبیعت فرد و تنظیم خوراک روزانه ی او و احتمالا تجویزهای مناسب برای کاستن از سودا به معالجه قطعی وسواس همت گمارد .
6-   کم کاری یا اختلال در طحال نیز میتواند منشاء اضطراب ، تشویش و وسواس شود . اسیدهای ترشح شده از طحال که به ایجاد حس گرسنگی در معده می انجامد اگر در اثر زیادی به خون انسان وارد شود ، با بر هم زدن تعادل اخلاط چهارگانه بر سودا می افزاید . بی شک ارتباط خاصی بین امراض معده و طحال و در پی آن یبوست با وسواس وجود دارد . عدم استفاده از مزه های شور ، ترشیجات و خوراکیها با طبع سرد برای بهبود عملکرد طحال لازمست .
با توجه به این مقدمات وسواس در فکر و عمل بعنوان یک بیماری آزار دهنده برای فرد و اطرافیان شدیدا مورد نهی شرع قرار گرفته و لطمات زیادی به سلامتی جسمانی و سیر معنوی فرد میزند .
عوراض روانی وسواس ؛
افراد وسواسی عموما ترسو ، گوشه گیر ، لجوج ، بهانه گیر و انتقادکننده هستند ؛ از همراهی با دیگران گریزان و حرف شنوی و فرمانبرداری و اطلاعت برایشان سخت و سوال برانگیزست . به سختی به دیگران اعتماد میکنند و بیشتر به نقاط منفی و ضعفها و کاستیها توجه میکنند . وسواسی ها بسیار پرسشگر و بیش از حد منطقی و خشک هستند و بروز عواطف و مهر و محبت به دیگران را ضروری ندانسته و نسبت به این مهم کوتاهی میکنند .
عوارض جسمانی وسواس ؛
سیستم دفاعی بدن فرد وسواسی ضعیف میگردد و پوست او روزدتر از دیگران چین و چروک بر میدارد . معمولا بوی بد  و بد مزه گی دهان دارد . پوست زبر ، کمی آب بدن و عرق تن ، رقت زیاد و بی رنگی ادرار ، زبری پوست و از همه مهمتر بدکار کردن معده که به یبوست منتهی میگردد از جمله عوارض جسمانی وسواس میباشد .
همانطور که در مقدمات آمد برای مبارزه با وسواس بطور ریشه یی ضمن برقراری یک رژیم سالم غذایی رعایت برخی نکات دیگر نیز موثر میباشد .
 1-سعی در مشارکت بیش از پیش با دیگران در انجام کارهای روزمره
2-مشورت با دیگران در مورد امور شخصی
3-خوشبینی و اعتماد  به ظاهر اشخاصی که ملاکات و دستورات ظاهری دین را رعایت میکنند
4-استمرار بر قرائت ذکر شریف یونسیه ( لا اله الا انت سبحانک انی کنت من الظالمین )
5-نوشیدن زیاد آب سالم
6-یاد مرگ و رفتن بر مزار درگذشتگان
7-مطالعه تاریخ انبیاء و داستان معجزات و وقایع فوق طبیعی
8-خواندن مطالب ادبی و اشعار عاطفی و احساسی
9-انجام کارهای هنری
10-خوردن مویز سرخ – خصوصا ناشتا- ، روغن زیتون ، انجیر ، عسل ، شیره خرما و از همه مهمتر خوردن سیاه دانه به همراه عسل یا روغن زیتون
10- خواندن نماز اول وقت به جماعت ، شرکت در مراسم مذهبی عمومی

موفق باشید